Unia Europejska to wspólnota państw, którą łączą nie tylko interesy gospodarcze, lecz przede wszystkim wspólne cele i wartości określone w traktatach. Wyznaczają one kierunek integracji europejskiej, kształtują polityki publiczne oraz wpływają na prawa i obowiązki obywatelek i obywateli.
Jakie cele ma Unia Europejska?
Cele UE zostały określone w art. 3 traktatu z Lizbony. Do głównych celów Unii Europejskiej należą:
Pokój i dobrobyt obywateli – utrzymanie pokoju, stabilności oraz podnoszenie jakości życia mieszkańców UE poprzez rozwój gospodarczy i społeczny;
Bezpieczeństwo i wolność – zapewnienie swobodnego przemieszczania się, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w przestrzeni bez granic wewnętrznych, przy jednoczesnym zarządzaniu granicami zewnętrznymi, polityką migracyjną i współpracą w zakresie zwalczania przestępczości;
Jednolity rynek – funkcjonowanie rynku opartego na czterech swobodach: przepływie towarów, usług, osób i kapitału, umożliwiającego prowadzenie biznesu i podejmowanie pracy w całej UE bez barier;
Zrównoważony rozwój gospodarczy – wzrost oparty na stabilności cen, wysokiej konkurencyjności, innowacyjności oraz dążeniu do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego;
Ochrona środowiska – działania na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu, transformacji energetycznej oraz ochrony zasobów naturalnych dla przyszłych pokoleń;
Rozwój nauki i technologii – wspieranie badań, innowacji oraz postępu technicznego;
Równość i integracja społeczna – przeciwdziałanie wykluczeniu i dyskryminacji oraz promowanie sprawiedliwości społecznej, ochrony socjalnej i równości szans;
Spójność i solidarność – zmniejszanie różnic rozwojowych między regionami poprzez politykę spójności i fundusze unijne;
Kultura i tożsamość – ochrona dziedzictwa kulturowego oraz różnorodności kulturowej i językowej Europy;
Unia gospodarcza i walutowa – rozwój wspólnego systemu gospodarczego z euro jako wspólną walutą.
Współcześnie realizacja powyższych celów odbywa się również w kontekście nowych wyzwań, takich jak transformacja energetyczna, rozwój gospodarki cyfrowej, rosnąca konkurencja globalna oraz kwestie bezpieczeństwa geopolitycznego.
Jakie wartości ma Unia Europejska?
Wartości UE zostały zapisane w art. 2 traktatu z Lizbony oraz w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Podstawowe wartości Unii Europejskiej to:
Godność człowieka – jest nienaruszalna i musi być szanowana oraz chroniona we wszystkich działaniach UE;
Wolność – obejmuje swobodę przemieszczania się po UE oraz korzystanie z podstawowych swobód, takich jak wolność słowa, wyznania, zgromadzeń, a także ochrona życia prywatnego i dostępu do informacji;
Demokracja – obywatele UE mają prawo głosować i kandydować w wyborach, także do Parlamentu Europejskiego, w kraju swojego pochodzenia lub zamieszkania;
Równość – wszyscy obywatele UE są równi wobec prawa, a zasada równości kobiet i mężczyzn oraz równego wynagrodzenia za taką samą pracę obowiązuje we wszystkich obszarach życia społecznego i gospodarczego;
Praworządność – działania UE i państw członkowskich opierają się na prawie, którego przestrzeganie nadzorują niezależne sądy oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, którego wyroki są wiążące;
Prawa człowieka – obejmują ochronę przed dyskryminacją oraz gwarantują m.in. ochronę danych osobowych i dostęp do wymiaru sprawiedliwości, niezależnie od płci, pochodzenia, religii, wieku czy orientacji seksualnej.