Od 19 lipca 2026 r. w całej Unii Europejskiej obowiązują nowe przepisy wynikające z Rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR). Ich celem jest ograniczenie marnowania zasobów, wydłużenie cyklu życia produktów oraz wsparcie gospodarki o obiegu zamkniętym.
Zgodnie z nowymi regulacjami duże przedsiębiorstwa nie mogą już niszczyć niesprzedanych produktów tekstylnych, takich jak odzież, akcesoria odzieżowe czy obuwie. Zamiast utylizacji firmy powinny w pierwszej kolejności poszukiwać rozwiązań pozwalających na ponowne wykorzystanie produktów.
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Zakaz obowiązuje:
- od 19 lipca 2026 r. – duże przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 250 pracowników,
- od 19 lipca 2030 r. – przedsiębiorstwa średniej wielkości (50–250 pracowników).
Przepisy nie obejmują mikro- i małych przedsiębiorstw.
Co zamiast niszczenia?
Nowe regulacje zachęcają przedsiębiorców do:
- dalszej sprzedaży produktów (np. poprzez wyprzedaże lub alternatywne kanały sprzedaży),
- przekazywania niesprzedanych produktów organizacjom charytatywnym lub podmiotom ekonomii społecznej,
- naprawy, odnowienia i przygotowania produktów do ponownego użycia,
- recyklingu, jeśli ponowne wykorzystanie nie jest możliwe.
Takie działania pozwalają ograniczyć ilość odpadów oraz zmniejszyć zużycie surowców, energii i wody potrzebnych do produkcji nowych wyrobów.
Kiedy zniszczenie produktu będzie możliwe?
Przepisy przewidują wyjątki, jednak wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach, m.in. gdy:
- produkt stwarza zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa,
- jego zniszczenie wynika z obowiązujących przepisów prawa,
- narusza prawa własności intelektualnej (np. jest podrobiony),
- nie nadaje się do naprawy lub odnowienia z przyczyn technicznych albo byłoby to ekonomicznie nieuzasadnione,
- wcześniejsze próby przekazania produktu do ponownego wykorzystania lub w formie darowizny zakończyły się niepowodzeniem.
Przedsiębiorstwa korzystające z wyjątków muszą odpowiednio udokumentować swoje działania oraz prowadzić wymaganą sprawozdawczość.
Kolejny krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym
Zakaz niszczenia niesprzedanych ubrań i obuwia jest jednym z elementów wdrażania rozporządzenia ESPR, które ma promować bardziej zrównoważone projektowanie i użytkowanie produktów na rynku Unii Europejskiej.
Nowe przepisy mają zachęcić przedsiębiorców do odpowiedzialnego gospodarowania zasobami, ograniczania odpadów oraz wydłużania życia produktów poprzez ich ponowne wykorzystanie, naprawę i recykling. Dzięki temu zmniejszy się negatywny wpływ przemysłu tekstylnego na środowisko, a cenne materiały pozostaną w obiegu jak najdłużej.
Szczegółowe informacje dotyczące zakresu przepisów, wyjątków oraz podstaw prawnych dostępne są na stronie Zakaz niszczenia produktów – MRiT