Sztuczna inteligencja rozwija się bardzo szybko, przez co coraz trudniej odróżnić treści wygenerowane lub zmodyfikowane przez AI od materiałów stworzonych przez ludzi i autentycznych. Powoduje to nowe zagrożenia związane z dezinformacją i manipulacją na dużą skalę, oszustwami, podszywaniem się pod inne osoby oraz wprowadzaniem konsumentów w błąd.
Nowe obowiązki w zakresie przejrzystości mają pomóc ludziom rozpoznać, kiedy wchodzą w interakcję z AI lub mają do czynienia z treściami wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję. Dzięki temu będą mogli podejmować bardziej świadome decyzje i skuteczniej chronić się przed dezinformacją oraz oszustwami.
Obowiązki dotyczące przejrzystości dla dostawców i użytkowników niektórych systemów AI
Oznaczanie treści wygenerowanych przez AI
Wybrane treści stworzone lub zmanipulowane przez sztuczną inteligencję muszą być wyraźnie i w widoczny sposób oznaczone oraz zawierać oznaczenia możliwe do odczytu maszynowego. Unia Europejska przygotowała zestaw ikon, które mogą być wykorzystywane do tego celu.
Obowiązek ten dotyczy:
- obrazów, nagrań audio i materiałów wideo przedstawiających lub imitujących istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub wydarzenia (tzw. deepfake),
- narzędzi do rozpoznawania emocji i kategoryzacji biometrycznej,
- tekstów publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach będących przedmiotem zainteresowania publicznego, jeśli nie zostały poddane kontroli ani redakcji przez człowieka.
Informowanie o kontakcie z AI
Użytkownicy muszą być jasno poinformowani, że nie komunikują się z prawdziwą osobą, lecz z systemem sztucznej inteligencji, np. chatbotem, agentem AI lub awatarem.
Komisja Europejska opublikowała wytyczne, które mają pomóc dostawcom i użytkownikom systemów AI w spełnieniu nowych obowiązków dotyczących przejrzystości. Wyjaśniają one również, w jaki sposób można wykazać zgodność z przepisami, m.in. poprzez stosowanie odpowiedniego kodeksu postępowania.
Egzekwowanie przepisów i sankcje
Za egzekwowanie nowych zasad odpowiadają:
- krajowe organy nadzoru rynku,
- Europejskie Biuro ds. Sztucznej Inteligencji (w odniesieniu do systemów pozostających pod jego nadzorem),
- Europejski Inspektor Ochrony Danych (gdy dostawcami lub użytkownikami systemów AI są instytucje UE).
Za naruszenie przepisów mogą zostać nałożone kary:
- do 15 mln euro lub 3% światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa,
- do 750 tys. euro dla instytucji, organów i agencji UE.
Przy ustalaniu wysokości kar uwzględniana będzie zasada proporcjonalności w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz małych spółek o średniej kapitalizacji (SMC).
AI Act
Akt o sztucznej inteligencji (AI Act) wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r. Jego przepisy są wdrażane etapami, a kolejne obowiązki zaczynają obowiązywać w różnych terminach.
Celem AI Act jest stworzenie jednolitego rynku oraz ujednoliconych zasad dotyczących godnej zaufania sztucznej inteligencji w Unii Europejskiej, a także wspieranie innowacji i szerszego wykorzystania AI. Przepisy mają również ograniczać zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych obywateli oraz chronić demokrację i praworządność. Skuteczne wdrażanie tych regulacji jest obecnie jednym z głównych priorytetów Komisji Europejskiej.
Więcej informacji
Press release: Commission starts enforcing AI Act rules
Press release: Guidelines on transparency obligations
Frequently asked questions: Transparency obligations
Quick facts: Transparency rules for AI systems
Making artificial intelligence work for people
Źródło: https://commission.europa.eu/news-and-media/news/safer-and-more-transparent-ai-2026-08-02_en