Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący nowego rozporządzenia mającego na celu modernizację i uproszczenie unijnych ram zamówień publicznych, aby wspierać skuteczne inwestycje w usługi publiczne i infrastrukturę publiczną zgodnie z celami polityki Unii.
Opierając się na szeroko zakrojonych konsultacjach z nabywcami publicznymi, przedsiębiorstwami, związkami zawodowymi i społeczeństwem obywatelskim, Komisja proponuje ambitną reformę mającą na celu uproszczenie, uelastycznienie i zwiększenie skuteczności zamówień publicznych. Pomoże to w ukończeniu tworzenia jednolitego rynku zamówień publicznych, który odpowiada za około 15 % PKB UE.
Zamówienia publiczne mają kluczowe znaczenie zarówno dla gospodarki europejskiej, jak i codziennego życia obywateli, obejmując wszystko, od transportu, infrastruktury i systemów energetycznych po szkoły i usługi opieki zdrowotnej. Oczekuje się, że wniosek przyniesie znaczne roczne oszczędności administracyjne w wysokości 650 mln EUR, wynikające ze zmniejszenia obciążeń o 80 mln EUR dla nabywców publicznych i o 570 mln EUR dla podmiotów gospodarczych.
Proponowane rozporządzenie w sprawie zamówień publicznych opiera się na mocnych stronach jednolitego rynku na cztery kluczowe sposoby.
Prostsze i jaśniejsze zasady
Proponowana ustawa o zamówieniach publicznych upraszcza i doprecyzowuje przepisy, konsolidując w jednym bezpośrednio stosowanym rozporządzeniu trzy obowiązujące dyrektywy w sprawie zamówień publicznych i przepisy dotyczące zamówień publicznych rozproszone obecnie w prawodawstwie sektorowym. Stworzy to spójniejsze i bardziej przewidywalne ramy zamówień publicznych, zmniejszając złożoność, obciążenie administracyjne i niespójności w sposobie stosowania przepisów dzięki trzem procedurom zamiast pięciu obecnie. Zmniejszy to złożoność i niespójność wynikające z odrębnych aktów ustawodawczych i rozbieżnych krajowych wyborów dotyczących transpozycji.
Nowe ramy zapewniają nabywcom publicznym większą elastyczność, umożliwiając negocjacje z wnioskodawcą w trakcie procedur. Zachęca do lepszych konsultacji rynkowych, upraszcza procedury administracyjne i umożliwia negocjacje, dzięki czemu zamówienia publiczne są bardziej podobne do zamówień prywatnych. Wprowadza również procedurę innowacji w zakresie opracowywania i nabywania innowacyjnych rozwiązań, które nie są jeszcze dostępne na rynku.
Jedna platforma dla wszystkich zamówień w UE
Kluczem do uproszczenia i zmniejszenia obciążeń administracyjnych jest utworzenie zintegrowanego cyfrowego rynku zamówień publicznych składającego się z wzajemnie połączonych i interoperacyjnych platform e-zamówień państw członkowskich.
Rynek cyfrowy uprości i ułatwi udzielanie zamówień nabywcom publicznym (na przykład poprzez automatyczną weryfikację kryteriów wykluczenia). Umożliwi to przedsiębiorstwom udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia i składanie ofert w całej UE za pośrednictwem dowolnej z połączonych platform e-zamówień, zgodnie z zasadą jednorazowości, unikając powtarzających się wniosków o informacje i wymogi dotyczące dokumentacji. Będzie to sprzyjać dostępowi do nowych możliwości biznesowych i zwiększy liczbę ofert otrzymywanych przez nabywców publicznych, maksymalizując potencjał jednolitego rynku.
Rynek cyfrowy usprawni ponadto wymianę danych między systemami e-zamówień państw członkowskich dzięki stworzeniu jednolitych ram zarządzania danymi, a tym samym wzmocni przejrzystość, rozliczalność i zdolności w zakresie zwalczania nadużyć finansowych.
Większe wsparcie dla celów środowiskowych, społecznych i innowacyjnych
Zgodnie z wnioskiem standardową metodą udzielania zamówień jest wskaźnik najlepszej jakości cen (BPQR), przy czym kryteria jakościowe wynoszą co najmniej 30 % (50 % w przypadku zamówień pracochłonnych) i podlegają mechanizmowi „przestrzegaj lub wyjaśnij”. Instytucje zamawiające mogą odstąpić od tego podejścia, jeżeli wyjaśnią, w jaki sposób w przeciwnym razie zapewniona zostanie jakość, na przykład poprzez minimalne wymogi jakościowe.
Nabywcy publiczni będą zatem musieli systematycznie uwzględniać nie tylko cenę, ale także jakość, w tym względy środowiskowe, społeczne, innowacje, bezpieczeństwo i odporność, oraz preferencje europejskie. Nabywcy publiczni będą mieli pełną swobodę decydowania o tym, jakie kryteria jakościowe należy stosować i w jakiej proporcji w poszczególnych postępowaniach o udzielenie zamówienia, przy czym wniosek oferuje praktyczne narzędzia wspierające nabywców publicznych w tym zakresie.
Większe bezpieczeństwo, odporność i strategiczna autonomia
Zgodnie z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu Draghiego wniosek odzwierciedla rosnące geopolityczne znaczenie zamówień publicznych. Umożliwia on, a w niektórych przypadkach wymaga, aby nabywcy publiczni zajęli się ryzykiem związanym z bezpieczeństwem i ochroną publiczną Unii lub państw członkowskich, informacjami szczególnie chronionymi, cyberbezpieczeństwem i nadmiernym wpływem państw trzecich.
Nowe przepisy dotyczące odporności i bezpieczeństwa dostaw miałyby zastosowanie do umów z udziałem podmiotów związanych z infrastrukturą krytyczną i miałyby na celu wspieranie dywersyfikacji łańcuchów dostaw, bezpieczeństwa dostaw i gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej.
Ponadto rozporządzenie wprowadza horyzontalne europejskie ramy preferencji dla zamówień publicznych zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami prawnymi Unii. Wyjaśniono w nim, które podmioty i produkty są objęte międzynarodowymi zobowiązaniami Unii w zakresie zamówień publicznych, i ułatwiono ich kontrolę. Komisja byłaby w stanie ograniczyć taki zakres, w przypadku gdy analiza dostępu do rynku wykaże, że państwo trzecie nie przyznało unijnym podmiotom gospodarczym sprawiedliwego dostępu do rynku zgodnie ze swoimi zobowiązaniami, lub w przypadku gdy konieczne są ograniczenia w odniesieniu do nieważnych zależności w zakresie bezpieczeństwa dostaw lub ochrony naszych interesów w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego.
Kolejne kroki
Proponowane rozporządzenie zostanie wynegocjowane przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej przed jego przyjęciem i wejściem w życie.
Kontekst
Rewizję zapowiedziano w wytycznych politycznych przewodniczącej w sprawie der Leyen.
Stanowi on odpowiedź na utrzymujące się od dawna niedociągnięcia stwierdzone przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, w tym zmniejszającą się konkurencję, ograniczony udział MŚP i udział transgraniczny oraz wzrost liczby postępowań z jedną ofertą. Jest on również następstwem apeli Rady UE i Parlamentu Europejskiego o strategiczne, uproszczone i konkurencyjne ramy.
Stanowi on również odpowiedź na zalecenia zawarte w sprawozdaniach Draghiego i Letty, w których podkreślono, że zamówienia publiczne są strategicznym narzędziem służącym wzmocnieniu europejskiej bazy przemysłowej, wspieraniu innowacji, przyspieszeniu transformacji ekologicznej i cyfrowej oraz wzmocnieniu bezpieczeństwa gospodarczego.
Więcej informacji
Rozporządzenie w sprawie zamówień publicznych
Cytat(y)
„Każdego roku Europa wydaje setki miliardów euro na zamówienia publiczne. Te pieniądze muszą pracować ciężej dla Europy. Dzięki tej reformie ograniczamy biurokrację, zapewniając nabywcom publicznym większą elastyczność i ułatwiając naszym MŚP konkurowanie na jednolitym rynku. Dokonujemy jasnego wyboru politycznego: Europejskie pieniądze publiczne powinny, w miarę możliwości, tworzyć miejsca pracy, inwestycje i możliwości w Europie, a nie wypełniać księgi zamówień naszych konkurentów.”
Stéphane Séjourné, wiceprzewodniczący wykonawczy do spraw dobrobytu i strategii przemysłowej
Źródło: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_26_1817