Komisja wydała dziś opinie w sprawie tymczasowego przywrócenia kontroli na granicach wewnętrznych przez Austrię, Danię, Francję, Niemcy, Włochy, Niderlandy, Norwegię, Słowenię i Szwecję.
Chociaż prawo UE zezwala na tymczasowe przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych pod pewnymi warunkami, zobowiązuje ono również Komisję do wydania opinii, gdy takie kontrole trwają dłużej niż 12 miesięcy. W wydanych dziś opiniach oceniono konieczność i proporcjonalność zgłoszonych kontroli na granicach wewnętrznych, a także dostępne środki alternatywne i łagodzące wprowadzone przez państwa członkowskie w celu ograniczenia negatywnych skutków dla podróży transgranicznych.
Komisja podtrzymuje swoje zobowiązanie do przestrzegania zasad swobodnego przemieszczania się i bezpieczeństwa w całej strefie Schengen. Wydane dziś opinie zawierają zalecenia, które mają umożliwić państwom członkowskim stopniowe wycofywanie i znoszenie kontroli na granicach wewnętrznych.
Najważniejsze ustalenia i zalecenia
Chociaż sytuacja w poszczególnych państwach członkowskich jest różna, można podkreślić szereg wspólnych kluczowych ustaleń:
- Zgodnie z prawem UE państwa członkowskie mają prawo w drodze wyjątku i tymczasowo przywrócić tymczasowe kontrole graniczne, jeżeli stoją w obliczu poważnego zagrożenia porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego. Państwa członkowskie skorzystały z tej możliwości ze względu na rzeczywiste i uzasadnione obawy związane z zagrożeniami dla bezpieczeństwa i sytuacją migracyjną.
- Przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych nieuchronnie ma konsekwencje dla sąsiadujących państw członkowskich. W przypadku przywrócenia kontroli na granicach wewnętrznych kluczowe znaczenie ma podjęcie przez państwa członkowskie kroków w celu ograniczenia wszelkich negatywnych konsekwencji dla osób dojeżdżających do pracy i społeczności transgranicznych. Zorganizowany dialog Komisji i proces konsultacji zainicjowany przez koordynatora ds. Schengen z zainteresowanymi państwami członkowskimi przyczyniły się do znacznego skrócenia czasu oczekiwania oraz poprawy koordynacji operacyjnej i wymiany informacji.
- Zbliżające się rozpoczęcie stosowania paktu o migracji i azylu znacznie wzmocni warunki strukturalne niezbędne do stopniowego znoszenia kontroli na granicach wewnętrznych. Pakt wzmocni zarządzanie granicami zewnętrznymi UE i zapewni państwom członkowskim skuteczniejsze narzędzia przeciwdziałania niedozwolonemu przemieszczaniu się w strefie Schengen.
- System wjazdu/wyjazdu (w pełni obowiązujący od kwietnia br.) oraz przyszłe wdrożenie europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS) wzmocnią nadzór nad przemieszczaniem się przez granice zewnętrzne UE, znacznie usprawniając monitorowanie osób wjeżdżających do Unii i wyjeżdżających z niej oraz tego, kiedy i gdzie mają miejsce przekraczanie granic.
- Dostępne są wydajniejsze i skuteczniejsze alternatywy dla kontroli na granicach wewnętrznych. W szczególności niesystematyczne kontrole policyjne lub mobilne technologie identyfikacji biometrycznej i śledzenia pojazdów stanowią skuteczną alternatywę dla kontroli na granicach wewnętrznych.
- W większości przypadków państwa członkowskie stosują już kontrole oparte na analizie ryzyka i niesystematyczne. Kontrole te przypominają niesystematyczne kontrole policyjne i mogłyby ze względną łatwością zostać stopniowo zastąpione rozwiązaniami alternatywnymi.
W tym kontekście Komisja zaleca, aby dziewięć zainteresowanych państw członkowskich pracowało nad stopniowym znoszeniem i stopniowym znoszeniem kontroli na granicach wewnętrznych,w pełni wykorzystując dostępne środki alternatywne i współpracę regionalną.
Kolejne kroki
Komisja skonsultuje się ze wszystkimi zainteresowanymi państwami członkowskimi w sprawie najlepszego sposobu wdrożenia opinii i będzie nadal współpracować z państwami członkowskimi w celu zapewnienia, aby tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych nie podważały długoterminowej funkcjonalności swobodnego przepływu.
Kontekst
Schengen w znacznym stopniu przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego i dobrobytu gospodarczego UE. Ponieważ towary, pracownicy i usługi przekraczają granice wewnętrzne bez przeszkód, regiony transgraniczne rozwijają się, a gospodarki krajowe korzystają z niższych obciążeń administracyjnych i korzyści skali.
Kodeks graniczny Schengen stanowi, że państwo członkowskie może przywrócić kontrole na granicach wewnętrznych w celu zaradzenia poważnemu zagrożeniu porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego, jeżeli jest to konieczne i proporcjonalne. Zasadniczo maksymalny czas trwania kontroli granicznej na granicach wewnętrznych nie przekracza 2 lat. Jeżeli jednak państwo członkowskie uzna, że istnieje poważna wyjątkowa sytuacja związana z utrzymującym się poważnym zagrożeniem uzasadniająca ciągłą potrzebę kontroli granicznej na granicach wewnętrznych przekraczającą ten maksymalny okres dwóch lat, możliwe jest dodatkowe przedłużenie.
Zgodnie z kodeksem granicznym Schengen Komisja Europejska musi ocenić, czy przedłużające się kontrole na granicach wewnętrznych (z tego samego powodu trwające ponad 12 miesięcy) na podstawie art. 25a ust. 4 są konieczne i proporcjonalne. Przyjmując dzisiejsze opinie, Komisja wywiązuje się z tego obowiązku prawnego.
Więcej informacji
Opinie Komisji na podstawie zmienionego kodeksu granicznego Schengen
Sprawozdanie na temat stanu strefy Schengen w 2026 r.
Tymczasowe przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych
Cytat(y)
Schengen jest jednym z największych osiągnięć Europy. Symbolizuje swobodę przemieszczania się ponad 450 milionów osób. Nasze opinie wysyłają jasny sygnał: w przypadku ponownego wprowadzenia kontroli muszą one pozostać tymczasowe i wyjątkowe. Dzięki wzmocnieniu wspólnej policji, wymiany informacji i lepszemu wykorzystaniu technologii możemy chronić naszych obywateli, zachować zaufanie i utrzymać strefę Schengen zarówno bezpieczną, jak i rzeczywiście wolną od granic.
Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji
Unia Europejska wprowadza największą reformę naszego systemu zarządzania migracją. Nasze nowe podejście przyniosło już rezultaty – w 2026 r. liczba nielegalnych przekroczeń granicy spadła o kolejne 40 %. Wprowadzamy najnowocześniejsze systemy zarządzania granicami na świecie. Dzięki tym warunkom państwa członkowskie są w stanie dążyć do stopniowego znoszenia kontroli na granicach wewnętrznych.
Magnus Brunner, komisarz do spraw wewnętrznych i migracji